12 maja 2013

światowy dzień zespołu chronicznego zmęczenia

zaczyna się objawami podobnymi do grypy, w tym także typowym dla niej uczuciem zmęczenia. tyle, że choć upływają dni, tygodnie, miesiące, a objawy grypopodobne dawno już minęły – zmęczenie, senność, apatia, pozostają. co więcej, nasilają się z czasem. jeśli trafi się w tym czasie na dobrego lekarza, istnieje szansa postawienia diagnozy: zespół chronicznego zmęczenia. dzisiaj, 12 maja, obchodzimy światowy dzień tej choroby.

osoby cierpiące z powodu zespołu chronicznego zmęczenia, mają przegwizdane. otoczenie, rodzina, znajomi, są zwykle przekonani, że to nic innego, jak po prostu lenistwo i niechęć do jakiejkolwiek pożytecznej działalności. tymczasem sami chorzy nie są wcale zadowoleni ze swojego stanu, bo niewątpliwie mocno przeszkadza to w życiu codziennym.

skąd bierze się zespół chronicznego zmęczenia?

właściwie nadal nie wiadomo. przez pewien czas obwiniano wirusa XMRV (związanego między innymi z występowaniem raka prostaty), okazało się jednak, że był to błędny trop. nadal powszechnie uważa się jednak, że rzeczywiście, rozwój choroby może mieć związek z przebytym zakażeniem wirusowym.

objawy zespołu chronicznego zmęczenia

duża różnorodność jak i niespecyficzność objawów sprawia, że większości lekarzy trudno jest wpaść od razu na właściwy trop i postawić szybką diagnozę. w zespole chronicznego zmęczenia występują bowiem m.in.:

  • zmniejszenie się wytrzymałości organizmu na duży wysiłek;
  • stałe, nieprzemijające zmęczenie, wymuszające obniżenie codziennej aktywności;
  • bóle mięśni i stawów, nie wynikające bezpośrednio z ich przeciążenia;
  • silniejsze niż wcześniej bóle głowy, często o innym niż dotychczas charakterze;
  • zaburzenia snu – utrzymująca się senność i jednocześnie niespokojny sen;
  • dolegliwości układu pokarmowego – biegunki, bóle brzucha, wzdęcia, nudności;
  • nawracające bóle gardła, często z powiększeniem węzłów chłonnych;
  • zawroty głowy, problemy z utrzymaniem równowagi, omdlenia.

do tych i tak już nieprzyjemnych objawów dołączają często problemy psychologiczne – lęki, wahania nastroju, drażliwość, depresje. są one związane zazwyczaj z ogólnym samopoczuciem chorego i uczuciem niemożności normalnego funkcjonowania.

diagnostyka

zanim lekarz będzie mógł zdiagnozować zespół chronicznego zmęczenia, należy wykluczyć szereg chorób mogących dawać podobne objawy. należą do nich przykładowo:

  • anemia,
  • niedoczynność tarczycy,
  • zakażenie wirusem HIV,
  • uzależnienie od środków psychoaktywnych,
  • nowotwory złośliwe,
  • stwardnienie rozsiane,
  • cukrzyca,
  • choroba reumatyczna.

przeprowadzane badania mają też na celu wykluczenie całego szeregu chorób serca, płuc, wątroby czy nerek, przy których ogólny stan zdrowia może wyglądać dość podobnie. ponieważ zespół chronicznego zmęczenia miewa zmienne symptomy, czasami wręcz zmieniające się z czasem – liczba chorób, które należy sprawdzić, jest całkiem spora.

zdiagnozowane. jak leczyć?

od razu należy zaznaczyć, że nie ma leku ani nawet konkretnej metody leczenia. wszystkie działania dostosować trzeba do ogólnej kondycji chorego, tak, aby stopniowo podnosić poziom jego aktywności. zaczyna się jednak zwykle od zmiany kilku istotnych czynników:

  • zadbanie o higienę snu – odpowiednia jego ilość, stały rytm dobowy, dobre warunki;
  • unikanie używek, takich jak alkohol czy nikotyna;
  • w przypadku depresji i innych zaburzeń – włączana jest odpowiednia farmakoterapia;
  • korzystnie działa włączenie masażu i technik relaksacyjnych.

większość specjalistów zgadza się z opinią, że dobrze jest wykorzystać momenty zmniejszania się objawów (zwykle występują one cyklicznie: narastanie objawów – obniżenie objawów) – i spróbować zwiększyć choćby minimalnie poziom aktywności fizycznej chorego. stwierdzono, że wystarczy zaledwie 30-45 minut ćwiczeń czy szybkiego spaceru, aby ogólny poziom zmęczenia wyraźnie się obniżył.

bardzo ważne jest przy tym wsparcie ze strony najbliższych. jeśli pacjent może liczyć na pomoc w zaostrzeniach choroby i motywowanie do działania w momentach zmniejszania się objawów, jego sprawność poprawia się zdecydowanie szybciej i bardziej trwale.